Ovarian-cancer

Nowotwór jajnika – sprawdź, czy nie jesteś w grupie ryzyka

Chociaż rak jajnika dotyczy przede wszystkim kobiet po 50. roku życia, lekarze zalecają, aby badaniom kontrolnym poddawały się już panie w wieku 20-30 lat, zwłaszcza jeżeli są w grupie zwiększonego ryzyka. Dlaczego? Ponieważ im wcześniej nowotwór zostanie rozpoznany, tym większa szansa na jego skuteczne wyleczenie.

Podstępny nowotwór jajnika

Ten nowotwór przez długi czas może nie dawać żadnych objawów, a gdy symptomy są już wyraźnie widoczne, najczęściej mamy do czynienia z zaawansowanym stadium, którego rokowanie określane jest jako złe. Dlatego tak ważne są regularne kontrole u ginekologa, gdyż w badaniu USG oraz badaniu przezpochwowym (transvaginalnym) można stwierdzić obecność patologicznych zmian, o średnicy zaledwie kilku milimetrów.

ovarian-cancer (1)

Po raku piersi i szyjki macicy, rak jajników jest kolejnym najczęściej występującym nowotworem narządów rodnych u kobiet oraz ósmym pod względem częstotliwości nowotworów u kobiet w ogóle. Najwięcej przypadków zachorowań notuje się u pań po 65. roku życia, mieszkających w krajach wysoko rozwiniętych. Pomimo nowoczesnych metod wykrywania i działań profilaktycznych, liczba zachorowań systematycznie wzrasta. Przeżycia 5-letnie dla kobiet, u których wcześnie zdiagnozowano ten nowotwór wynoszą 80%, podczas gdy w stadium IV przeżycia 5-letnie sięgają zaledwie niecałych 20%. Chociaż problem ten dotyczy głównie pań po 50. r.ż., a szczyt zachorowań przypada na wiek 65+, to jednak nowotwór ten może rozwijać się również u młodszych osób przed 40. rokiem życia.

Typy nowotworów jajnika

Można wyróżnić dwa podstawowe typy raka jajnika, które różnią się od siebie przyczynami, szybkością rozwoju i rokowaniem.

Typ I – występuje rzadziej i ma nieco lepsze rokowania od typu II. Zazwyczaj jest rakiem endometrialnym lub śluzowym, rozwija się powoli w postaci guza na podłożu łagodnych nowotworów jajnika i dopiero w dalszej fazie daje przerzuty do jamy otrzewnowej. Jest łatwy do zdiagnozowania za pomocą typowych metod i najczęściej można go wykryć już w I lub II stopniu zaawansowania, co daje korzystne rokowanie i możliwość skutecznego leczenia.

Typ II – jest częstszy i bardziej niebezpieczny. Charakteryzuje się dużą skłonnością do przerzutów i od samego początku rozwija się jako nowotwór złośliwy. Trudność w diagnostyce polega na tym, że guza ciężko jest  zdiagnozować lub wykryc  badaniach, a sama choroba szybko się rozprzestrzenia, dając liczne przerzuty w jamie otrzewnowej. Najczęściej wykrywany jest w III i IV stadium, a kliniczne rokowania są złe.

Istnieje też inna choroba, błędnie określana terminem rak jajnika; są to guzy z komórek zarodkowych lub komórek podścieliska, niebędące rakami. Ich rokowanie jest najczęściej dobre.

Objawy nowotworu jajnika, czyli jak rozpoznać, że dzieje się coś złego?

Jak już wspomnieliśmy, rak jajnika w początkowej fazie nie daje żadnych objawów lub jedynie znikome. Ewentualnie mogą występować symptomy takie jak: biegunka, zaparcia, bóle brzucha, zmęczenie, brak apetytu, jednak przeważnie nie łączy się ich z nowotworem, więc są bagatelizowane i przypisywane typowym dolegliwościom ze strony układu pokarmowego.

Nowotwór jajnika wykrywany jest najczęściej w zaawansowanym stadium, gdy typowymi objawami są: wodobrzusze, uczucie przewlekłego zmęczenia, zaburzenia odżywiania i bóle podbrzusza. Czasami występują też objawy ze strony narządu rodnego: uczucie ucisku w miednicy i nieprawidłowe krwawienia z dróg rodnych.

Inne objawy mogące towarzyszyć nowotworowi to: uczucie „ciężkości” w jamie brzusznej; nerwobóle ud, okolicy kulszowej lub pachwinowej; uczucie nagłego parcia na mocz i zaparcia; bolesne stosunki płciowe.

Brak wczesnych objawów połączony z niewielką świadomością pacjentów dotyczącą istotności wykonywania badań przesiewowych i kontrolnych sprawia, że 70% raków jajnika wykrywanych jest w III i IV stadium rozwoju, gdy leczenie jest trudne, a rokowania nie najlepsze.

Ovarian-cancer (2)

Jak ustrzec się przed rakiem jajnika?

Głównym czynnikiem ryzyka są predyspozycje genetyczne, czyli rodzinne występowanie raka jajnika lub innych nowotworów np. rak piersi, rak szyjki macicy. Osoby, u których matka/siostra lub babcia miały zdiagnozowanego raka są szczególnie narażone i powinny poddawać się badaniom przesiewowym i okresowym badaniom kontrolnym, zwłaszcza po ukończeniu 50. roku życia. Regularne wizyty u ginekologa i wykonywanie USG pozwalają na wczesne wykrycie nowotworu.

Czynniki ryzyka nie są do końca poznane, ale są podejrzenia, że wpływ może mieć dieta uboga w błonnik, brak odpowiedniej ilości witamin, nadwaga, niepłodność i długotrwała ekspozycja na talk. Do tego dochodzą typowe czynniki kancerogenne, jak: palenie tytoniu, alkoholizm, dieta bogata w produkty wysoko przetworzone. Aż 20-krotnie większe ryzyko mają kobiety z wrodzoną mutacją genu BRCA1, a 10-krotnie większe z zespołem Lyncha.

Z drugiej strony ryzyko to obniżają czynniki hamujące owulację: tabletki antykoncepcyjne, duża liczba ciąż i karmienie piersią. Warto również zadbać o zdrowy styl życia, dietę bogatą w witaminy i błonnik, a także utrzymywanie prawidłowej wagi ciała.

Nowotwór jajnika należy do jednych z najbardziej podstępnych nowotworów kobiecych. Jednak wczesna diagnoza i szybkie wdrożenie leczenia onkologicznego, pozwala z dużą skutecznością wyleczyć chorobę nawet w 80% przypadków.