1488486789_otr_pervichnyy-rak-pecheni3-1500x976

Nowotwór wątroby – jak się przed nim ustrzec?

Rak wątroby jest poważną chorobą o trudnym przebiegu i niepomyślnym rokowaniu. Dla wielu osób jest utożsamiany z marskością wątroby i traktowany jako choroba alkoholików. Niestety, nowotwór ten może dotknąć każdego, a alkoholizm jest tylko jednym z wielu czynników ryzyka. Co warto wiedzieć o raku wątroby i jakie można podjąć działania zapobiegawcze?

Przyczyny nowotworów złośliwych wątroby

95% zachorowań na raka wątroby jest wtórnych,  spowodowanych przerzutami  z innych organów. Tylko 5% to raki pierwotne, a wśród nich: rak wątrobowokomórkowy (carcinoma hepatocellulare), który odpowiada za ok. 80-90% przypadków pierwotnych nowotworów wątroby. Za pozostałe 10-20% odpowiedzialny jest rak z komórek wyściełających drogi żółciowe.

dt_150326_liver_cancer_800x600

Jako największy czynnik ryzyka uznaje się marskość wątroby bez względu na jej podłoże. Odpowiada nawet za 50% przypadków nowotworzenia komórek wątroby. Najczęstsze przyczyny marskości wątroby to:

  • długotrwałe nadużywanie alkoholu,
  • przewlekły stan zapalny po przebyciu wirusowego zapalenia wątroby WZW typu B i C,
  • upośledzenie odpływu żółci,
  • choroba Wilsona,
  • hemochromatoza,

Inne czynniki rakotwórcze, powiązane z nowotworem wątroby to:

  • wirusy HBV i HCV – wywołujące WZW typu B i C,
  • aflatoksyna – toksyna wytwarzana przez niektóre grzyby,
  • substancje toksyczne takie jak alkohol, chlorek winylu,
  • otyłość, cukrzyca, stłuszczeniowa choroba wątroby.

Do czynników ryzyka można zaliczyć również:

  • niektóre doustne środki antykoncepcyjne,
  • androgenowe środki anaboliczne,
  • palenie tytoniu,
  • niektóre pasożytnicze choroby wątroby.

Objawy raka – jak wcześnie rozpoznać?

Rak wątrobowokomórkowy rozwija się najczęściej w wątrobie uszkodzonej przez przewlekłe procesy degeneracyjne, o których pisaliśmy powyżej. Nie daje charakterystycznych objawów, dlatego jego rozwój może być maskowany przez inne choroby, co utrudnia diagnozę. Guzy o małej wielkości powodują pogorszenie samopoczucia, żółtaczkę i utratę wagi ciała, co jest charakterystyczne również dla marskości  wątroby . Objawami, które powinny zwrócić uwagę są: zmęczenie, nudności, wymioty, postępujące wyniszczenie organizmu, wodobrzusze, niekiedy smoliste stolce, fusowate wymioty, a w ciężkich przypadkach również krwotok do jamy brzusznej. W momencie rozpoznania guza wątroby, choroba jest już najczęściej bardzo zaawansowana, dochodzi do przerzutów i zajęcia węzłów chłonnych a jej przebieg jest szybki i gwałtowny. Jest to jeden z najgorzej rokujących nowotworów i najtrudniejszych do leczenia.

2017-07-24 10_13_29

Rak z komórek przewodów żółciowych rozwija się w wątrobie nieuszkodzonej przez choroby przewlekłe i występuje najczęściej u osób powyżej 60. roku życia. Podobnie jak w przypadku raka wątrobowokomórkowego jego rozwój jest podstępny i w początkowej fazie rozwoju może nie dawać objawów lub jedynie znikome. Najczęściej są to żółtaczka i świąd skóry, następnie dochodzą: szybka utrata masy ciała, jasne stolce, bóle brzucha, nudności i wymioty, gorączka, powiększona wątroba i pęcherzyk żółciowy.

Czy raka wątroby można leczyć?

Największe szanse na wyleczenie i przeżycie, mają osoby z wcześnie zdiagnozowanym rakiem. Im późniejsza diagnoza, tym leczenie jest trudniejsze i wymaga chirurgicznego usunięcia większej części wątroby, które zwiększa szansę 5-letniego przeżycia o 25%, a przeszczep wątroby nawet o 75%. Największe szanse mają pacjenci z rakiem we wczesnym stadium bez przerzutów, u których wielkość guza nie przekracza 2 cm.

Działania profilaktyczne przeciwko rakowi wątroby

Znając ogólne czynniki ryzyka można podjąć skuteczne działania minimalizujące ryzyko zachorowania. Przede wszystkim należy pamiętać o zdrowym stylu życia i zachowywaniu zbilansowanej, niskotłuszczowej diety, bogatej w owoce i warzywa. Do działań profilaktycznych należy również nienadużywanie alkoholu, używek (w tym narkotyków), a także leków. W wątrobie zachodzą procesy detoksykacyjne. Poważne zatrucia lekami w toksycznych dawkach, grzybami czy substancjami chemicznymi mogą doprowadzić do trwałego uszkodzenia wątroby, która nie radzi sobie z metabolizmem dużej ilości toksyn, co w konsekwencji prowadzi do marskości.

doctor talking to her male patient at office
doctor talking to her male patient at office

Do działań profilaktycznych rozwoju raka wątroby zaliczane jest także unikanie ryzykownych zachowań seksualnych. Choroby przenoszone drogą płciową, zwłaszcza WZW typu B i C mogą doprowadzić do marskości wątroby, która jak wspominaliśmy wcześniej jest największym czynnikiem rozwoju nowotworów wątroby. Choroby przenoszone drogą płciową są także czynnikiem wyzwalającym dla innych nowotworów, w szczególności dla: raka szyjki macicy, raka jajników czy chłoniaków spowodowanych spadkiem odporności w wyniku zakażenia wirusem HIV.

Jak w przypadku wszystkich pozostałych nowotworów, również rak wątroby może mieć podłoże genetyczne, a osoby o zwiększonym ryzyku zachorowania koniecznie powinny  wziąć udział w programie badań przesiewowych. Są to zwłaszcza ci pacjenci, u których w rodzinie zdarzały się przypadki  zachorowań na  nowotworowy.. Największym ryzykiem obarczeni są krewni w pierwszej linii rodzice-dzieci i rodzeństwo.