chory podczas leczenia grypy

Powikłania po grypie – co grozi z niewyleczonej grypy

Grypa to choroba, którą często bagatelizujemy i mylimy z niegroźnym przeziębieniem. Tymczasem dolegliwość ta, zwłaszcza jeżeli jest nieprawidłowo leczona, może wiązać się z niebezpiecznymi dla zdrowia i życia powikłaniami – zapaleniem oskrzeli, zapaleniem płuc czy nawet zapaleniem opon mózgowych. Dowiedz się, jak działa wirus grypy, kiedy choroba może przerodzić się w coś poważniejszego i jak temu zapobiec.

Czym jest grypa

Grypa to powszechnie występująca choroba wirusowa, przenoszona drogą kropelkową. Co roku zapadają na nią nawet trzy miliony Polaków, głównie w okresie zwiększonej zachorowalności na grypę, który rozpoczyna się późną jesienią i trwa do początku wiosny. Grypa wywoływana jest przez wirusy z rodziny Orthomyxoviridae, wśród których wyróżnia się trzy typy: A, B i C. Za najgroźniejsze, a zarazem najczęściej spotykane uznaje się wirusy grypy typu A; B oraz C wywołują chorobę o dość łagodnym przebiegu, podobną do przeziębienia.

Wirusy grypy wyróżniają się bardzo łatwą transmisją, zwłaszcza w miejscach, w których występują duże skupiska ludzi – szkołach, przedszkolach, urzędach, autobusach, tramwajach, centrach handlowych czy zakładach pracy. Do zarażenia wirusem grypy może dojść poprzez kontakt z wydzielinami osób chorych – wystarczy znaleźć się w pobliżu osoby kichającej lub kaszlącej, podać jej rękę, dotknąć tej samej poręczy. Z tego powodu, w okresie zwiększonej zachorowalności na grypę zaleca się, by na tyle, na ile to możliwe unikać dużych skupisk ludzi oraz by regularnie wykonywać szczepienia przeciwko chorobie.

W ciągu 1-4 dni od momentu zakażenia, pojawiają się pierwsze objawy grypy:

  • suchy, męczący kaszel,
  • wysoka gorączka (powyżej 38 stopni Celsjusza) i dreszcze,
  • katar,
  • bóle mięśniowe,
  • poczucie rozbicia,
  • ból gardła,
  • bóle stawów,
  • ból głowy.

Nasilenie objawów choroby można znacznie się różnić u poszczególnych osób. Dzieci, osoby o obniżonej odporności oraz osoby starsze mogą przechodzić grypę bardzo ciężko, podczas gdy u innych osób może mieć ona łagodny przebieg i przypominać przeziębienie.

Kiedy mogą wystąpić powikłania po grypie?

Prawidłowo leczona grypa trwa zwykle 7-14 dni, przy czym ustąpienie objawów ogólnych, takich jak gorączka, następuje zwykle już po 3 dniach. Nieleczona lub nieprawidłowo leczona choroba może trwać znacznie dłużej i skutkować pojawieniem się niebezpiecznych dla zdrowia i życia powikłań. Warto pamiętać, że jeżeli ostre objawy grypy (gorączka, kaszel, problemy z oddychaniem) trwają dłużej niż 5 dni, absolutnie konieczna jest (ponowna) konsultacja lekarska.

Większość powikłań po chorobie powstaje w wyniku obniżonej odporności, która może utrzymywać się przez kilka tygodni, a w skrajnych przypadkach nawet przez kilka miesięcy. Na ich wystąpienie najbardziej narażone są cukrzycy, osoby z przewlekłymi chorobami krążenia, osoby po przeszczepach narządów, osoby w trakcie radioterapii lub chemioterapii czy osoby zakażone wirusem HIV.

Najczęstsze powikłania grypy

Powikłania po przebytej grypie pojawiają się najczęściej w drugim lub trzecim tygodniu od zachorowania. Ich przyczyną może być samy wirus grypy, jednak najczęściej są to nadkażenia o podłożu bakteryjnym lub grzybiczym. U chorych najczęściej stwierdza się nadkażenia spowodowane przez paciorkowce oraz gronkowce (za szczególnie niebezpieczne uznaje się nadkażenia gronkowcem złocistym). W skrajnych przypadkach bakterie te mogą doprowadzić nawet do wstrząsu toksycznego i zgonu.

Wśród najczęściej występujących powikłań grypy wyróżnia się:

  • Zapalenie zatok – stan zapalny błony śluzowej zatok to najczęściej występujące powikłanie po grypie. Dolegliwość ta charakteryzuje się bólem zlokalizowanym w okolicach czoła i podstawy nosa, nasilającym się podczas pochylania, niedrożnym nosem oraz gorączką. Stan ten może utrzymywać się od 3 do nawet kilku miesięcy, w zależności od rodzaju infekcji (wirusowa lub bakteryjna).
  • Zapalenie ucha środkowego – stan zapalny ucha środkowego sprawia, że śluzówka, która je wyściela, puchnie, na skutek czego gromadzona jest wydzielina śluzowa (w przypadku zakażenia wirusowego) lub ropna (w przypadku zakażenia bakteryjnego). Zapalenie ucha środkowego objawia się silnym bólem, gorączką, zaburzeniami słyszenia. Zbierająca się wydzielina ropna może uszkodzić błonę bębenkową. Leczenie zapalenia ucha środkowego trwa od 10 do 14 dni.
  • Zapalenie oskrzeli – w wyniku stanu zapalnego w oskrzelach gromadzi się wydzielina – przezroczysta (przy zakażeniu wirusowym) lub żółto-zielonkawa (przy zakażeniu bakteryjnym). Choroba charakteryzuje się napadowym, męczącym kaszlem (początkowo suchym, następnie mokrym) oraz gorączką.
  • Zapalenie płuc – jest to choroba, która zagraża życiu, zwłaszcza jeżeli dotyka dzieci lub osoby w podeszłym wieku. Do objawów zapalenia płuc zalicza się wysoką gorączkę i dreszcze, bóle głowy, mięśni, brzucha, suchy kaszel, uczucie ciężaru na klatce piersiowej, płytki oddech, duszności, przyspieszoną pracę serca. Stan zapalny, utrudniający prawidłowe oddychanie, może doprowadzić do niedotlenienia organizmu. W ciężkich przypadkach zapalenie płuc leczy się szpitalnie.
  • Zapalenie mięśnia sercowego – stan zapalny obejmuje zwykle cały mięsień sercowy wraz z osierdziem. Choroba może rozwijać się łagodnie, jednak może również wystąpić nagle, doprowadzając nawet do śmierci. Do objawów zapalenia mięśnia sercowego zalicza się uczucie osłabienia, duszności, przyspieszone tętno, zaburzenia akcji serca, omdlenia, bóle w klatce piersiowej. Choroba ta zawsze wymaga hospitalizacji.
  • Zapalenie opon mózgowych i inne zaburzenia neurologiczne – w sytuacji, gdy powikłania grypowe obejmą mózg, chory może odczuwać takie objawy jak silny ból głowy, sztywność karku, nudności czy sztywność karku. Zaobserwowanie tego typu dolegliwości wymaga natychmiastowej konsultacji z lekarzem ze względu na zagrożenie życia.

Ze względu na fakt, iż powikłania grypowe mogą stanowić poważne zagrożenie, wszystkim osobom znajdującym się w grupie ryzyka zaleca się wykonywanie regularnych szczepień przeciwko grypie.