insightful look blue eyes boy

Rak oka – najczęściej występujące nowotwory narządu wzroku

Nowotwory narządu wzroku są rzadko diagnozowane i stanowią niewielki promil wszystkich chorób onkologicznych, ale gdy już zostaną rozpoznane, wiążą się z groźbą utraty wzroku, a często życia. Chociaż przeważnie mówi się o czerniaku oka, istnieje wiele innych typów raka oka. Jak je rozpoznać?

Jakie są rodzaje nowotworów oka?

Nowotwory narządu wzroku, podobnie jak inne nowotwory mogą być: pierwotne, wynikające z patologicznego namnażania się komórek nowotworowych tkankach i błonach śluzowych okolic oczu, oraz wtórne, będące przerzutami z innych ognisk chorobowych. Nowotwory pierwotne oka mogą mieć charakter łagodny oraz złośliwy z tendencją do dawania przerzutów do innych narządów, w tym do mózgu. Pojawiają się u ludzi w różnym wieku, również u dzieci. Chociaż należą do rzadko występujących nowotworów, są niebezpieczne, gdyż mogą objąć każdą część narządu wzroku: nerw wzrokowy, siatkówkę, tęczówkę, gruczoł łzowy, powiekę i skórę wokół oczu. Ponadto ze względu na bliskie sąsiedztwo mózgu, mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie dla życia chorego.

 

Najpowszechniejszym guzem wewnątrzgałkowym u dorosłych jest czerniak złośliwy oka, będący bardzo groźnym nowotworem, ale jednocześnie rzadkim – stanowiącym zaledwie 10-20% wszystkich zachorowań na czerniaka. Można go podzielić na 3 rodzaje ze względu na występowanie: czerniak tęczówki, czerniak ciała rzęskowego oraz czerniak naczyniówki.

 

Wśród złośliwych nowotworów nerwu wzrokowego wyróżnia się dwa rodzaje: glejaka i oponiaka. Obie zmiany mogą doprowadzić do stopniowej utraty wzroku, zaburzając ostrość widzenia i ruchomość oka. Glejak stanowi około 20% nowotworów oczodołu u dzieci, a na oponiaka najbardziej narażone są kobiety w średnim wieku.

 

Rak podstawnokomórkowy atakuje powieki i najczęściej diagnozowany jest u osób starszych. W początkowej fazie jest niewielkim zgrubieniem albo guzkiem, który zmienia się w podkrwawiający i niegojący się strupek. Ta postać nowotworu jest raczej niegroźna, w około 93% przypadków niedająca przerzutów.

 

Złośliwym nowotworem oczodołu, wywodzącym się z tkanki mezenchymalnej jest mięsak, jeden z trzech najczęściej występujących nowotworów złośliwych u dzieci. Ten rak rozwija się przeważnie w pierwszej dekadzie życia i występuje w czterech postaciach: zarodkowej, pęcherzykowej, różnokształtnokomórkowej i groniastej. Innym, często występującym u dzieci nowotworem oka jest siatkówczak – wewnątrzgałkowy nowotwór złośliwy oka, który tworzy się z niedojrzałych komórek siatkówki. Charakterystycznymi dla siatkówczaka objawami są: zez oraz leukokoria, czyli biały refleks źreniczny.

 

Guz gruczołu łzowego zwykle występuje u dorosłych i jest konsekwencją przerzutów. Objawia się wytrzeszczem oczu, podwójnym widzeniem i obniżeniem ostrości wzroku. Częściej pojawia się u mężczyzn w średnim lub podeszłym wieku.

 

Rak oka – nowotwór rzadki, ale trudny do wyleczenia

Nowotwory złośliwe narządu wzroku występują rzadziej niż inne choroby onkologiczne, dlatego niewiele się o nich mówi w mediach. O nowotworach płuc, mózgu, piersi, jajnika czy prostaty słyszał zapewne każdy, gdyż są to choroby „medialne”, na temat których powstają kampanie społeczne uświadamiające o konieczności badań. Tymczasem nowotwory narządu wzroku są często pomijane, prawdopodobnie dlatego, że są niewielkim odsetkiem wszystkich chorób nowotworowych.

 

Złe rokowania wynikają przede wszystkim z faktu, iż pacjenci badają wzrok  w momencie kiedy zaczynają gorzej widzieć, a to może być już stanowczo za późno na podjęcie skutecznej terapii. Jak w każdej innej chorobie nowotworowej, powodzenie leczenia zależy w dużej mierze od szybkości reakcji. We wczesnym stadium zmiany o charakterze onkologicznym są możliwe do usunięcia, podczas gdy rak w późnym stadium z przerzutami, może wymagać usunięcia chirurgicznego gałki ocznej i zastosowania radykalnych, wyniszczających dla organizmu metod terapii.

 

Niezwykle ważnym jest, by badać wzrok regularnie, a w przypadku zaobserwowania któregokolwiek z poniższych objawów, koniecznie udać się do okulisty na badanie wzroku. Objawy, mogące sugerować nowotwór oka to:

  • Stopniowe pogorszenie  lub nagła utrata wzroku,
  • nieostre widzenie,
  • zaburzenia pola widzenia,
  • zmiany koloru tęczówek,
  • guzki i owrzodzenia na powiekach,
  • zmiany kształtu źrenicy,
  • wytrzeszcz oczu,
  • zmiany położenia gałki ocznej i jej ruchów,
  • podwójne widzenia,
  • ból oka,
  • nadmierne łzawieniem
  • łzy podbarwione krwią.

 

Aby wykryć nowotwór, konieczne jest przeprowadzenie pełnego badania okulistycznego, gwarantującego dokładną diagnostykę, pozwalającą na określenie czy mamy do czynienia z guzem nowotworowym, czy tylko z łagodną zmianą lub inną dolegliwością okulistyczną. Do czynników ryzyka należą: zakażenie wirusem HPV, zespół znamion atypowych, zbyt długa i częsta ekspozycja na promieniowanie UV i korzystanie z solariów oraz posiadanie jasnej karnacji skóry i niebieskich oczu.

 

W przypadku nowotworów oka, głównym celem leczenia jest ratowanie życia, dlatego często (zwłaszcza w zaawansowanym stadium choroby) lekarz podejmuje decyzję o konieczności usunięcia całej gałki ocznej – choć jeśli to możliwe stosuje się terapię oszczędzającą, mającą na celu zachowanie wzroku pacjenta.