Conceptual image of drug-induced hepatotoxicity, 3D illustration

Rak wątroby czy można go wyleczyć?

Stopień wykrywalności raka wątroby, umożliwiający jego skuteczne leczenie jest stosunkowo niski, nawet w krajach z dobrze rozwiniętym programem wykrywania raka wątrobowokomórkowego, gdzie wynosi zaledwie ok. 30-40%, a śmiertelność każdego roku wzrasta o ok. 2,4%. Dlaczego statystyki są takie złe i czy raka można wyleczyć?

Rak powiązany z innymi chorobami

Wczesne wykrycie raka wątroby i podjęcie skutecznego leczenia jest utrudnione ze względu na częste współistnienie innych chorób, maskujących objawy nowotworu. Większość raków wątroby ma charakter wtórny, a więc powstaje w następstwie przerzutów z innych tkanek, a to oznacza wysoki stopień zaawansowania choroby, nawet jeśli dopiero rozwija się w samej wątrobie. Podjęcie leczenia w takim wypadku wiąże się z koniecznością zlikwidowania ogniska nowotworowego oraz przerzutów w wątrobie (czasami musi obejmować przeszczep wątroby).

 

Wśród pierwotnych nowotworów wątroby, czyli takich które nie są guzami przerzutowymi, 90% stanowi rak wątrobowokomórkowy HCC, będący jednocześnie w czołówce przyczyn zgonów u pacjentów z marskością wątroby. Większość pierwotnych nowotworów wątroby wywołana jest współistniejącymi schorzeniami, zwłaszcza: zapaleniem wątroby typu B lub C, marskością wątroby, niealkoholowym stłuszczeniem wątroby, a także chorobami metabolicznymi np. hemochromatozą. Do tego dochodzą czynniki ryzyka obciążające cały organizm: alkoholizm, nikotynizm, narażenie na aflatoksyny, wieloletnie stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych. To wszystko sprawia, że zarówno wykrycie, jak i leczenie choroby jest trudne i mocno obciążające dla całego organizmu.

 

Najważniejsze jest wczesne wykrycie choroby

Nowoczesna medycyna zna wiele rodzajów terapii nowotworowych, m.in.: chemioterapia, radioterapia, immunoterapia, leczenie chirurgiczne (choć tylko przeszczep wątroby gwarantuje pełne wyleczenie), ale wszystkie te metody są skuteczne tylko we wczesnych i średnio zaawansowanych stadiach choroby. Przy zaawansowanym raku w późnym stadium, szanse na przeżycia 5-letnie są niewielkie i najczęściej jedyną możliwością jest leczenie paliatywne. Dlatego też koniecznie trzeba postawić na badania i samoobserwację, zwłaszcza jeśli należysz do osób z grupy ryzyka, a więc obarczonych chorobami wymienionymi wyżej lub w rodzinie zdarzały się przypadki nowotworów.

 

Początkowe objawy, mogące świadczyć o toczącej się chorobie są niespecyficzne, podobne do marskości wątroby lub schorzeń układu pokarmowego. Dopiero wraz z rozwojem nowotworu pojawia się znaczne pogorszenie czynności wątroby, żółtaczka, wodobrzusze, ból, wyczuwalny guz w prawym podżebrzu. Do tego ogólne objawy, takie jak: osłabienie i zmęczenie, utrata apetytu, utrata wagi, stany podgorączkowe. Objawów może być znacznie więcej, dlatego gdy zauważysz u siebie coś niepokojącego, warto udać się do lekarza rodzinnego, który po wstępnym badaniu skieruje Cię na szczegółową diagnostykę.

 

Istnieje kilka metod pomocnych w rozpoznaniu choroby: USG wątroby, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa z badaniem cytologicznym, badanie stężenia AFP – alfa feto proteiny, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, angiografia, Doppler, a w niektórych przypadkach pozytonowa tomografia emisyjna (PET) lub ultrasonografia śródoperacyjna.

 

Czy można wyleczyć raka wątroby?

Jeżeli chory kwalifikuje się do zabiegu operacyjnego i przeszczepu wątroby – rokowania są dobre. Wycięcie części wątroby zwiększa szansę na przeżycie 5-letnie do 25%, natomiast szanse te wynoszą aż 70-80% u pacjentów po przeszczepie wątroby. Największe szanse – 90% mają osoby z wcześnie wykrytym rakiem, u których wielkość guza jest mniejsza niż 2 cm.

 

Innymi metodami leczenia, głównie spowalniającymi przebieg choroby są:

  • zabiegi termoablacyjne z wykorzystaniem krioterapii lub hipertermii;
  • przezskórne wstrzykiwanie alkoholu bezpośrednio do guza (dla guzów o średnicy do 5 cm);
  • chemioterapia systemowa – ogólnoustrojowe leki cytotoksyczne;
  • immunoterapia – metoda jest w fazie badań, ale wiązane są z nią duże nadzieje, zwłaszcza że terapia ta została okrzyknięta największym odkryciem w onkologii 2015 roku przez Amerykańskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej (ASCO).

 

Onkologia z roku na rok rozwija się coraz bardziej. Wdrażane są nowe leki, standardy postępowania, a także odkrywane nowe metody leczenia – jak wspomniana wyżej immunoterapia. Być może za kilka lub kilkanaście lat całkowicie pozbędziemy się problemu nowotworów lub w znacznym stopniu staną się uleczalne. Obecnie jednak tylko wczesne wykrycie, prawidłowa diagnoza i szybkie wdrożenie leczenia (w tym przypadku najlepiej przeszczep całej wątroby), dają możliwość pełnego wyleczenia i długoletniego przeżycia.

Pamiętając o tym, że najpoważniejszym czynnikiem raka wątroby jest jej marskość oraz zapalenie wątroby typu B i C, najskuteczniejszą metodą zapobiegania rozwojowi tej choroby jest unikanie czynników powodujących choroby wątroby, a więc: alkoholu, nikotyny oraz ryzykownych zachowań, mogących doprowadzić do zakażenia wirusami WZW B i C.