Woman Suffering From Acid Reflux Or Heartburn - Against gray bac

Zgaga – czym się charakteryzuje?

Mianem zgagi określa się wrażenie pieczenia przełyku, pojawiające się na skutek spożycia określonych potraw lub alkoholu. To nieprzyjemne uczucie może być po prostu wynikiem prowadzenia niezbyt zdrowego stylu życia, czasem jednak jest objawem poważniejszej choroby. Dowiedz się, jak powstaje zgaga, jak jej zapobiegać i kiedy zgłosić się z nią do lekarza.

Zgaga – mechanizm powstawania

Uczucie pieczenia w przełyku powstaje, gdy sok żołądkowy cofa się w górę układu pokarmowego (zjawisko to nazywane jest refluksem lub zarzucaniem soku żołądkowego). Aby do tego doszło, zwieracz przełyku, czyli mięsień, którego rolą jest kurczenie się i zapobieganie wydostawaniu się treści z żołądka, musi zostać nieprawidłowo rozluźniony przez określony czynnik (np. alkohol).

Uczucie zgagi pojawia się na wysokości, do której zarzucony został sok żołądkowy. Najczęściej są to okolice mostka i nadbrzusza. W skrajnych przypadkach zgaga może być odczuwana nawet w gardle czy krtani.

Produkty wywołujące zgagę

Jeżeli pieczenie przełyku występuje sporadycznie (nie częściej niż jeden raz w tygodniu), jego przyczyną najprawdopodobniej jest źle skomponowana dieta. Zgaga może wywoływana na skutek spożywania następujących produktów:

  • napoje alkoholowe (alkohol stymuluje wydzielanie kwasu solnego w żołądku);
  • napoje zawierające kofeinę, czyli kawa, herbata, napoje energetyczne czy napoje typu cola (kofeina zwiększa wydzielanie soku żołądkowego);
  • czekolada oraz produkty zawierające czekoladę, np. batoniki, ciastka;
  • owoce oraz soki z cytrusów;
  • pomidory;
  • mięta;
  • ostre przyprawy, np. pieprz cayenne, chili;
  • orzeszki ziemne;
  • tłuste potrawy (jedzenie z dużą zawartością tłuszczu powoduje zwiększoną produkcję cholecystokininy, odpowiadającej za zmniejszanie napięcia zwieracza przełyku).

Ponadto, występowanie zgagi obserwuje się znacznie częściej u osób, które spożywają posiłki o nieregularnych porach.

Woman With Hands Around Her Neck

Zgaga u kobiet w ciąży

Zgaga to dolegliwość, na którą często uskarżają się kobiety ciężarne. Pieczenie przełyku występuje przede wszystkim w pierwszym trymestrze ciąży i związane jest ze zmianami hormonalnymi, jakie zachodzą w organizmie kobiety. Progesteron, którego produkcja znacznie zwiększa się w pierwszym okresie ciąży, powoduje rozluźnienie mięśni układu pokarmowego, w tym zwieracza przełyku, kluczowego dla powstawania zgagi.

Zdarza się, że na zgagę uskarżają się także kobiety w drugim lub trzecim trymestrze ciąży. Wówczas przyczyną dolegliwości zwykle nie są już zmiany hormonalne, a macica, która powiększając się, naciska na ściany żołądka i powoduje cofanie się jego treści do przełyku.

Zgaga a refluks żołądkowo-przełykowy

Zgaga może być jednym z objawów refluksa żołądkowo-przełykowego. Schorzenie to polega na cofaniu treści żołądkowej do przełyku na skutek nieprawidłowości w funkcjonowaniu zwieracza przełyku i zaburzeniu czynności opróżniania żołądka.

Refluks często występuje u osób w podeszłym wieku, cukrzyków, osób ze stwierdzoną twardziną układową, polineuropatią alkoholową czy zaburzeniami endokrynologicznymi. Może pojawić się u kobiet w ciąży lub u osób otyłych. Prawdopodobieństwo wystąpienia refluksa jest podwyższone u osób, które stosują leki, mające wpływ na rozluźnianie napięcia dolnego zwieracza przełyku, np. pigułki antykoncepcyjne, leki przeciwcholinergiczne, metyloksantyny czy beta2-mimetyki.

Refluks żołądkowo-przełykowy powoduje następujące objawy:

  • zgagę,
  • puste odbijanie,
  • zarzucanie treści żołądkowej do przełyku,
  • uszkodzenia błony śluzowej przełyku.

U pacjentów, u których stwierdzono obecność powyższych objawów podmiotowych, diagnozuje się chorobę refluksową. Część pacjentów, u których stwierdzono tę dolegliwość, uskarża się na objawy nietypowe, spowodowane refluksem, m.in. na chrypkę, suchy kaszel, ból w klatce piersiowej.

Choroba refluksowa nie stanowi poważnego zagrożenia dla zdrowia czy życia pacjentów, a jej objawy są charakterystyczne. W związku z tym nie wymaga ona zwykle natychmiastowej diagnostyki obrazowej. Wyjątkiem jest pojawienie się dodatkowych, alarmujących objawów, takich jak:

  • ból przy połykaniu,
  • zaburzenia połykania,
  • utrata wagi,
  • krwawienia z górnej części przewodu pokarmowego.

Objawy te mogą sugerować rozwój choroby nowotworowej i są wskazaniem do niezwłocznego wykonania badania endoskopowego.

Reflux - Wording in Differential Diagnoses. 3D.

Refluks żołądkowo-przełykowy – leczenie

U pacjentów, u których stwierdzono refluks żołądkowo-przełykowy, stosuje się leczenie farmakologiczne, przede wszystkim inhibitory pompy protonowej (omeprazol, lanzoprazol, rabeprazol, ezomeprazol czy pantoprazol). W celu zapobiegania objawom choroby stosuje się także zalecenia niefarmakologiczne. Najczęściej należą do nich:

  • spożywanie ostatniego posiłku najpóźniej 2-3 godziny przed snem;
  • spanie z lekko uniesioną górną częścią ciała;
  • rzucenie palenia papierosów;
  • ograniczenie spożycia kawy, herbaty, alkoholu;
  • ograniczenie spożycia tłustych potraw;
  • zastosowanie diety redukcyjnej u osób otyłych;
  • zmiana lub odstawienie leków negatywnie oddziałujących na napięcie zwieracza przełyku.

Przepuklina rozworu przepony a zgaga

Druga choroba, której charakterystycznym objawem jest zgaga, to przepuklina rozworu przepony. Dolegliwość ta powstaje na skutek przemieszczenia żołądka do klatki piersiowej poprzez rozwór przełykowy, powstały w przeponie. Przyczyną choroby jest osłabienie mięśni okalających rozwór przełykowy.

Przepuklina rozworu przepony występuje najczęściej u osób w średnim i podeszłym wieku, przede wszystkim u kobiet.

Najczęstsze objawy choroby to:

  • zgaga,
  • wymioty,
  • czkawka,
  • ból nadbrzusza.

Objawy przepukliny są szczególnie odczuwalne podczas pochylania się lub leżenia na plecach.

Przepuklina rozworu przepony może być leczona zachowawczo (poprzez leki zobojętniające) lub operacyjnie – zwłaszcza gdy istnieje ryzyko zadzierzgnięcia.

Zgaga, o ile występuje sporadycznie, nie wymaga zwykle konsultacji lekarskiej. W przypadku, gdy pieczenie przełyku pojawia się jednak często lub gdy towarzyszą mu inne, niepokojące objawy, konieczne jest wykonanie diagnostyki w celu wykluczenia chorób układu pokarmowego.