Kiedy ból się przebija – jak leczyć bóle przebijające?

Ból jest naturalną reakcją obronną organizmu, bez której, wbrew pozorom, człowiek nie mógłby funkcjonować. Rzadka choroba, która sprawia, że człowiek nie czuje bólu (analgezja wrodzona) to nie recepta na szczęśliwe życie – większość chorych nie dożywa wieku dorosłego.

Jest jednak ból, który nie jest człowiekowi do niczego potrzebny, ani niezbędny a jest następstwem choroby. Jest to podstawowy ból nowotworowy, przysparzający niepotrzebnego cierpienia. Zazwyczaj leczony skutecznie lekami opioidowymi jest eliminowany z codzienności. Podobnie jest z bólami przebijającymi. Jak z nimi walczyć?

4535973496_869e3f6597_o

Co to jest ból przebijający?

Ból przebijający to dolegliwość, z którą zmierza się nawet 30 do 90% chorych na nowotwór. Ból taki pojawia się pomimo dobrej kontroli bólu podstawowego, średnio 2-6 razy na dobę, z charakterystycznym dla niego szybkim czasem narastania i trwaniem do 60 minut. Nasilenie bólu przebijającego jest oceniane od umiarkowanego (skala VAS 5-6 punktów) do ciężkiego (7-10 punktów). Rozróżniamy dwa rodzaje bóli przebijających – ból idiopatyczny, kiedy nie możemy sprecyzować przyczyn powstawania bólu (inaczej spontaniczy) oraz incydentalny, któremu towarzyszy jakaś konkretna sytuacja – ruch, kaszel, wydalanie.

 

Czy można leczyć ból przebijający?

Każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie. W ciągu ostatnich lat na rynku pojawiły się silne leki o szybkim działaniu – jest to fentanyl w postaci aerozolu donosowego, tabletek podpoliczkowych lub podjęzykowych, który charakteryzuje się dużą siłą działania i szybkim czasem reakcji. Lek ten bardzo poprawił komfort życia pacjentów, zwłaszcza tych pod opieką domową, ze względu na łatwość aplikacji leku. Dobrze jest wiedzieć, że w przypadku bólów przebijających np. stosowanie doustne morfiny jest często bezzasadne, bo jej działanie rozpoczyna się powyżej 30 minuty od podania. To ważne, ponieważ nadal według NFZ preparaty morfiny są najlepszym sposobem na bóle przebijające. Mają one jednak zastosowanie tylko w przypadku bólów incydentalnych – lek możemy podawać 30 minut przed wydarzeniem, które wiemy, że wywoła silny ból. Morfina dożylna jest do stosowania jedynie w warunkach szpitalnych czy w hospicjum.

12655712813_6744c98f23_z

Krok po kroku

Jeśli podejrzewasz u siebie ból przebijający, wiedz, że możesz skutecznie go leczyć. Pamiętaj, że ból przebijający jest często mylony z bólem końca dawki. W takiej sytuacji wystarczy zwiększenie mocy lub częstotliwości podawania codziennych leków opioidowych, a więc lepsza kontrola bólu stałego. Bóle przebijające bezwzględnie należy konsultować z lekarzem prowadzącym, aby wspólnie dojść do najlepszej formiy leczenia, biorąc pod uwagę zastosowanie nowych leków na bazie fentanylu. Dobrze jest pamiętać, że przeliczanie odpowiedniej dawki fentantylu nie jest tak łatwe, jak to jest w przypadku morfiny ( ilość morfiny na dobę x 1/6 = dawka morfiny ratunkowej). Dostosować go należy metodą tzw. miareczkowania – stopniowo dobieramy dawki, aż uda się ustalić tą optymalną. Podobna sytuacja jest wtedy, kiedy zmieniamy jeden fentanyl na drugi.

 

Bóle przebijające można i trzeba skutecznie leczyć. Poziom obecnej medycyny i ogromne doświadczenie w leczeniu nowotworów sprawia, że każdy chory ma możliwość skutecznego kontrolowania swojego bólu.. Każdy przypadek jest indywidualny, dlatego szczegóły leczenia należy uzgodnić z lekarzem prowadzącym chorobę zasadniczą. Skuteczne leczenie zarówno bólu stałego, jak i bólów przebijających wpływa na lepsze leczenie onkologiczne i poprawę rokowań pacjentów cierpiących na nowotwór.